dr. André Kuipers

In de ruimte hangt een opvallende multinational: het internationale ruimtestation ISS, gerealiseerd door Amerika, Europa, Rusland, Canada en Japan. André Kuipers had het voorrecht twee keer te mogen werken in het ISS en deel uit te maken van deze internationale onderneming.

Het ISS is het grootste, meest complexe, internationale technologische bouwwerk dat de mens ooit heeft gemaakt. Door te werken aan grensverleggende technologie die buitenaardse omstandigheden kan doorstaan, komen we tot wetenschappelijke inzichten over onze plaats in het heelal en verzamelen we ongelooflijk veel informatie over onze eigen aarde en het leven daarop. Technologie kom je in de ruimte overal tegen: bij medische zaken, communicatie, transport, energie, voedsel en zelfs bij het sporten.

Met het ruimtestation vloog André Kuipers 16 keer per dag een rondje rond de hele aarde. Grenzen tussen landen zijn vanuit de ruimte niet zichtbaar. Wél zichtbaar zijn de mondiale uitdagingen waar we met zijn allen voor staan: klimaatverandering, ontbossing, erosie, de gevolgen van verstedelijking.

Vanuit de ruimte is goed te zien dat wij wonen op een kleine bol in een groot, donker heelal; de aarde is in feite zelf een ‘ruimteschip’ met beperkte voorraden. Nieuwe technologieën – van recycling tot aardobservatie door satellieten – zijn noodzakelijk voor een goede toekomst.

Er komt heel wat bij kijken om astronaut te worden. Het is een jarenlange weg vol uitdagingen en opofferingen om die ene, grote droom te verwezenlijken. Eigenschappen als doorzettingsvermogen, gedrevenheid, geduld en frustratietolerantie zijn onmisbaar, maar ook een portie geluk. Het motto van André Kuipers: steek nooit een stok in je eigen wiel. Oftewel: hoe klein de kans om iets te bereiken ook lijkt te zijn, laat deze nooit varen. Boldly go where no one has gone before, want dáár liggen kansen.

Als medicus liet André Kuipers zich inspireren door het idee de mensheid te helpen om verder de ruimte in te kunnen reizen. De manier waarop het menselijk lichaam zich aanpast aan de omstandigheden in de ruimte, heeft hem altijd geïntrigeerd. Binnen de lucht- en ruimtevaartgeneeskunde nam André deel aan uiteenlopende onderzoeksprojecten. Tijdens zijn ruimtemissies voerde André tientallen medische experimenten uit en was hij vaak zelf ‘proefkonijn’.
Uit eerste hand vertelt hij over de invloed van versnellingskrachten en gewichtsloosheid op het menselijk lichaam. De medische aspecten aan boord van het ISS komen aan bod, van de gym en de defilibrator tot psychologie en straling. Alsmede de systemen om leven in de ruimte sowieso mogelijk te maken: lucht, voedsel en water.

We doen niet aan ruimtevaart omdat het gemakkelijk is (dat is het meestal niet), we doen het ook niet omdat het moeilijk is (dat is het vaak wel), we doen het omdat het ons ongelooflijk veel oplevert. André Kuipers noemt het ‘galactisch ondernemen’. Kansrijke toepassingen zijn er volop, met de hele wereld als klant, van oogstvoorspellingen met satellieten tot nieuwe, vanuit de ruimtevaart ontwikkelde brandstofcellen. En zonsensoren die zonnepanelen op de zon gericht houden tot mijnbouw op de maan. Science fiction van vandaag is de realiteit van morgen.

“Mensen zijn helemaal niet ontworpen om in de ruimte te zweven. Het is een bijzonder gevaarlijke omgeving,” zegt ESA-astronaut André Kuipers. Hij kan verschillende voorbeelden geven van astronauten die hun werk met de dood moesten bekopen. Toch reageerde hij op een advertentie in de krant waarin de vacature voor astronauten werd aangekondigd. Tot zijn eigen verrassing werd Kuipers gekozen en volgde hij een intensief trainingsprogramma. “Tachtig procent van wat ik toen heb geleerd, heb ik nooit gebruikt. Het ging voornamelijk om het oplossen van problemen. Je moet procedures goed kunnen lezen en begrijpen hoe gereedschappen werken. Als je dat weet, kun je alles.”

In gewichtloosheid is het gemakkelijk om zeer zware objecten op te tillen. Werken met kleine objecten is moeilijk omdat ze wegzweven. En wanneer je een elektrische schroevendraaier inschakelt, moet je oppassen dat je zelf niet gaat ronddraaien!”
“Het is niet goed om je comfortabel te voelen in een gevaarlijke omgeving,” legt Kuipers uit. “Daarom werden er regelmatig oefeningen gehouden. De dagelijkse activiteiten van Kuipers waren vastgelegd in strakke schema’s, net als voor de andere bemanningsleden.